96 Shares

Dòng Nhạc Jazz là gì? Đặc trưng của nhạc jazz là gì? Ban nhạc đầu tiên thu âm nhạc Jazz có mấy nghệ sĩ da đen? Những bài hát nhạc jazz nổi tiếng tại Việt Nam và thế giới…là tất cả các thông tin mà bloghocpiano.com muốn chia sẻ tới các bạn yêu nhạc. Nhạc Jazz mang đạm tính nghệ sĩ, không quá nhiều người thích và cũng không quá dễ nghe. Tuy nhiên, Jazz lại khiến những thính giả đã thích rồi như một kẻ si tình với nó. Cùng khám phá mọi thông tin về dòng nhạc jazz trong bài viết dưới đây nhé.

Nhạc Jazz là gì?

Vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, nhạc Jazz bắt đầu ra đời ở New Orleans, Louisiana, Mỹ. Ở giai đoạn ban đầu, Jazz là sự kết hợp của các yếu tố sau:

  • Tiết tấu âm nhạc châu Phi, có nguồn gốc là Blues và Ragtime.
  • Nô lệ gốc Phi hát những bài ca khi họ lao động trên nước Mỹ.
  • Là âm nhạc đặc trưng của New Orleans trong những cuộc hành quân, diễu binh, tang lễ.
  • Một số yếu tố âm nhạc chây Âu khác.

Nhạc Jazz có lịch sử lâu đời, kéo dài hơn 100 năm và có nguồn gốc từ những ca khúc được nô lệ gốc Phi hát trong khi lao động nên khó có định nghĩa hoàn chỉnh nhạc Jazz là gì.

Ngày nay, Jazz có thể được hiểu là thể loại âm nhạc dựa trên sự ứng biến tài tính, sự cấp bách nhưng lại được phối hợp nhịp nhàng trong từng giai điệu. Sự ứng biến là cách mà nghệ sĩ Jazz thể hiện chính mình và sáng tạo âm nhạc ngẫu hứng theo mang đậm nét riêng.

Đặc trưng của Jazz là gì?

Ngẫu hứng và nghệ sĩ

Tác giả dòng nhạc Jazz có thể ngẫu hứng sáng tạo ra chủ đề. Trong khi đó, nghệ sĩ chơi có thể ngẫu hứng ra bài hát trên nền chủ đề sẵn có theo phong cách riêng để hoàn thiện bài hát, mang đậm màu sắc của mình.

Việc sáng tác bài hát hầu hết được gắn liền với người nghệ sĩ biểu diễn. Chính vì vậy, đặc trưng của Jazz là sự ứng tấu ngẫu nhiên của những nghệ sĩ nhạc.

Nhạc Jazz giống nhạc cổ điển ở chỗ lúc bắt đầu biểu diễn sẽ thể hiện theo đúng chủ đề. Khác nhau ở điểm, nhạc cổ điển phải tuy theo đúng quy tắc được xác lập bởi nhạc sĩ. Tuy nhiên, Jazz lại là sự ngẫu hứng của nghệ sĩ nên có khi cùng một bài nhạc nhưng màn trình diễn lại khác nhau.

Giai điệu Jazz mang tính đặc trưng riêng

Được xây dựng chính trên thang âm có các “blue notes”. Tức nốt ở quãng ba và nốt ở quãng bảy của thang âm sẽ bị giảm về độ cao.

Kỹ thuật sử dụng nhạc cụ được bắt đầu trực tiếp từ phong cách hát của người da đen. Những nhạc công sẽ sáng tạp ra loại kỹ thuật làm những nhạc cụ vang lên như giọng người. Cụ thể là đưa những nốt hoa mỹ, nốt hóa, nốt Blues, vibrato và glissando.

Khi thưởng thức Jazz, chúng ta sẽ luôn cảm thấy được sự mới mẻ, khác lạ về giai điệu, hòa thanh, tiết tấu cũng như cách thể hiện. Ở Jazz, giai điệu đa màu sắc, thể hiện sự tự do trong âm nhạc. Mỗi bài hát của mỗi người nghệ sĩ sẽ có màu sắc, dấu ấn riêng, không ai giống ai.

Tiết tấu nhạc Jazz

Nhạc Jazz có tiết tấu khác biệt hoàn toàn so với nhạc cổ điển. Tiết tấu cổ điển là dạng không đòi hỏi quá phức tạp, nghe thuận tai và phần kĩ thuật chạy ngón được chú trọng. Còn riêng tiết tấu nhạc Jazz những tiết tấu nghịch phách, đảo phách, giật lại vô cùng chú trọng. Đây chính là điểm khác biệt giúp Jazz không bị nhầm lẫn với bất cứ dòng nhạc nào.

Tiết tấu đặc thù của nhạc Jazz: Tiết nhịp 2 phách trong hành khúc nhà binh sẽ được thay thế bằng nhịp 4 phách, nhấn mạnh ở phách 2, 4 trong ô nhịp.

Hòa thanh trong Jazz

Hòa thành trong Jazz sẽ tạo cấu trúc, giai điệu rõ ràng và bản nhạc có màu sắc riêng. Vòng hòa thanh của Jazz phức tạp hơn rất nhiều so với quy luật cổ điển.

Hợp âm được sử dụng đặc trưng nhất của Jazz là tăng, giảm, hợp âm 7 và hợp âm thêm những âm ngoài hợp âm, ví dụ như âm 9, 11 và 13.

Hòa thanh của nhạc Jazz sẽ được chuyển liên tiếp từ ô nhịp này sang ô nhịp khác cùng với những hòa thanh khác nhau. Chính vì thế, mỗi ô nhịp được coi là một hòa thành.

Loại hòa thanh kết đặc trưng của âm nhạc Jazz đó chính là bậc II, V và I. Trong khi đó hòa thanh kết truyền thống lại là IV, V và I. Đây chính là sự khác biệt vô cùng lớn của hòa thanh Jazz so với truyền thống.

Jazz là dòng nhạc đa màu sắc nên nghệ sĩ chơi Jazz sẽ tăng, giảm hợp âm, ngẫu hứng sử dụng những vòng hòa thanh. Nhờ vậy mà sẽ đem đến cho khán giả cảm giác hay, mới lạ. Điều quan trọng nhất là vòng hòa thanh không được lạc đi quá xa so với chủ đề của bản nhạc.

Nhạc cụ để chơi Jazz

Các loại nhạc cụ chơi Jazz là của châu Âu và phong cách diễn tấu mang phong cách của Mỹ. Chúng bao gồm:

  • Bộ trống, những nhạc cụ gõ.
  • Saxophone, kèn trumpet, trombone, clarinette, cornet.
  • Các nhạc cụ khác: Guitar, piano, contrebass, banjo.

Phong cách thể hiện dòng nhạc Jazz giống với Blues đều bắt nguồn từ các bản hợp xướng, bài ca tôn giáo của đạo Tin Lành.

Sự phát triển của Jazz trên thế giới và ở Việt Nam

Jazz với nền âm nhạc thế giới

Dòng nhạc Jazz được coi là thể loại nhạc đa sắc tộc. Thể loại nhạc giúp xóa bỏ phần nào ranh giới sự phân biệt chủng tộc và góp phần làm thay đổi tích cực cho xã hội.

Cho đến hiện nay, người da trắng yêu thích và chơi Jazz rất nhiều. Nghẹ sĩ da trắng chơi nhạc Jazz lớn nhất ở Mỹ là John McLaughlin. Ông vừa kết hợp với Miles Davis vừa chơi cùng bới những nhóm nhạc Ấn Độ và tham gia biển diễn ở Nhật.

Jazz trong nền âm nhạc Việt

Nhạc Jazz bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam vào những năm 50 – 60 của thế kỷ trước, thời kì Pháp thuộc. Đầu tiên, Jazz được chơi bởi những nhạc công ở miền Bắc. Nhưng phong trào nhạc Jazz vẫn còn chưa phát triển, chỉ đến khi du nhập vào miền Nam nước ta cùng với quân đội Mỹ, Jazz mới được biết đến nhiều hơn.

Khoảng từ năm 1989, nhiều band nhạc Jazz từ Pháp sang giao lưu văn hóa Việt Nam. Họ biểu diễn và tổ chức hội thảo, các buổi dạy về nhạc Jazz. Khi trở về nước, họ gửi các tài liệu về dòng nhạc này cho Nhạc viện Hà Nội (Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam).

Đến đầu năm 1990, Nhạc viện Hà Nội đã quyết định đưa đào tạo nhạc Jazz vào thử nghiệm.

Cho đến những năm 1996 – 2000, trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Quân đội (Đại học văn hóa nghệ thuật quân đội) đã góp phần không nhỏ vào việc thúc đẩy sự phát triển của nhạc Jazz. Đưa dòng nhạc này tiếp cận với lớp nghệ sỹ trẻ, được đào tạo bài bản dưới sự dẫn dắt của những nghệ sỹ đầu tiên được tiếp xúc với nhạc Jazz.

Một số nghệ sĩ đi đầu về phát triển Jazz ở nước ta gồm:

  • Nghệ sỹ saxophone Quyền Văn Minh
  • Nghệ sỹ saxophone Trần Mạnh Tuấn

Ban nhạc đầu tiên thu âm nhạc Jazz có mấy nghệ sĩ da đen

Chất DNA nhạc trong bài Livery Stable Blues là từ nghệ sĩ da đen và cho thấy là nhạc jazz cơ bản là nhạc Mỹ da đen, ngay cả nếu một ban nhạc toàn người da trắng thu âm nó đầu tiên. Sự hòa trộn đặc biệt của nhịp trống Châu Phi và tiết tấu Ca Ri Bê ở trong bài này dẫn ta tới thời kỳ từ 1817 đến 1843, khi mà nô lệ da đen (từ Châu Phi, Ca Ri Bê, Nam Mỹ) tới tụ tập vào chủ nhật ở quảng trường Congo của New Orleans để chơi nhạc và hòa nhập truyền thống. Những người lai giữa trắng và đen ở New Orleans có văn hoá giống với Châu Âu hơn là Châu Phi. Sau khi có luật Jim Crow 1890 người lai trăng-đen được xếp hạng là “da đen”, và họ chỉ được chơi nhạc với người da đen và điều này dẫn tới sự thông hiểu hơn và tăng kỹ năng hơn cho nhạc da đen bởi những người lai này được đào tạo về nhạc cổ điển. Nhạc jazz xuất hiện từ sự hòa trộn của các thể loại.

Nhưng còn về ai là người đã sáng tạo ra nhạc jazz, nếu có thể gán cho một người, thì đây là vấn đề khó. Một số cho rằng Elvis Presley hoặc Chuck Berry sáng tạo ra rock n’ roll, số khác lại cho rằng DJ Kool Herc hoặc Grandmaster Flash sáng tạo ra hip hop. Nick La Rocca, người chơi kèn cornet và soạn nhạc của ban Original Dixieland Jass Band nhận là đã sáng tạo ra jazz, mặc dù Buddy Bolden cũng nói thế, hoặc ngay cả nghệ sĩ lai đen Morton (chắc chắn là người đầu tiên viết nhạc jazz) cũng luôn nói ông sáng tạo ra jazz. Như nhà viết sử nhạc jazz Gary Giddins nói, “LaRocca trở thành người phân biệt chủng tộc và tuyên bố ghê rợn là người da trắng sáng tạo ra jazz, thật là kẻ bảo thủ vùng phương Nam.” Louis Armstrong thì nhân đức hơn trong quyển “Swing That Music” năm 1936 khi gọi Original Dixieland Jass Band là “dàn nhạc jazz lớn đầu tiên” và rằng LaRocca “đã soạn nhạc cho đạo cụ khác đi so với trước làm cho các bài hát cũ nghe tưởng như là mới.” nhưng những thông báo sau này của LaRocca đi theo truyền thống lâu dài của các nghệ sĩ da trắng Mỹ phụ thuộc vào văn hoá người da đen công khai vùi dập nó nhằm biện minh cho việc khai thác nó.

Không phải chỉ có chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và việc chiếm đoạt văn hoá làm cho những người hâm mộ nhạc jazz khó chịu với ban Original Dixieland Jass Band, mà là cả cái sở thích ngu ngốc ở trong đó: đó là những bình luận khích động của LaRocca và cả sự ngốc nghếch bắt chước tiếng kêu động vật khi biểu diễn, kỹ thuật chơi kém trong sự kết hợp âm thanh của họ với nghệ thuật hát rong. Nhưng những tiếng nói lớn nhất mà họ tuyên bố ‘đây không phải là jazz’ đối với một ban nhạc hoặc một âm điệu nào đó thì thường là của những người bị nhạc jazz ám ảnh phân tách chi ly âm nhạc mà chỉ những người say đắm jazz mới quan tâm. Đây là cuộc nội chiến.

Tuy nhiên nhạc jazz bị tấn công như là một thí dụ của sở thích ngốc nghêch (giống như nhạc rock n’ roll và hip hop bị sau đó) bởi những người không hiểu tý gì về nhạc. Tờ The New York Times đã liên tục đăng các bài xã luận từ cuối những năm 1910 và những năm 1920 rêu rao cái nguy hiểm của jazz vì nhạc này liên quan đến nhà chứa; chỉ vài tháng sau khi bản Livery Stable Blues được ghi âm thành công, thì quận đèn đỏ Storyville, trước được các lãnh đạo thành phố New Orleans tha thứ, bị đóng cửa hoàn toàn. Và Edward Baxter Perry viết trong tạp chí nhạc được ưa thích The Etude là nhạc ragtime, (mà ông cũng xếp vào loại jazz như bài Livery Stable Blues và bài Tiger Rag), “là sự loạn đảo phách. Và những nạn nhân của nó theo ông chỉ khỏi được khi điều trị như chó dại bằng liều tiêm chì. Đây chỉ là một giai đoạn thoáng qua trong nền văn hoá nghệ thuật sa sút của chúng ta, hay là một bệnh lây nhiễm đã tới, thí dụ như bệnh hủi, thì chỉ có thời gian mới trả lời được.”

Những sự tấn công vào jazz từ bên trong và bên ngoài vẫn diễn ra lúc này. Ngay cả phim La la Land cũng đề cập đến việc này, với Mia, người với biết nhạc jazz, do Emma Stone thủ vai, nói “em ghét jazz”, trong khi nhạc sĩ piano Seb, do Ryan Gosling thủ vai, cứ lải nhải về cái gì là jazz và cái gì không là jazz, và jazz có tương lai không, “nó là xung đột và nó là sự thỏa hiệp, nó liên tục mới, và nó đang chết dần.”

Trong chuyến đi 100 năm, từ bài Livery Stable Blues cho tới La La Land, nhạc này đã thay đổi khủng khiếp, nhưng sự bàn luận thì vẫn thế. Có lẽ đã đến lúc không bàn nữa và bắt đầu nghe đi.

Những bài hát nhạc jazz nổi tiếng tại Việt Nam và thế giới

Những bài hát nhạc jazz nổi tiếng thế giới

Nhạc Jazz hay nhất việt nam

Trên đây là một số giải đáp về nhạc Jazz là gì. Đây là loại nhạc nhiều màu sắc, cảm xúc và đa sắc tộc. Bạn hãy đến với Jazz và cảm nhận sự sáng tạo của người nghệ sĩ, hòa mình vào những giai điệu lan tỏa. Đừng quên tham gia nhóm HỌC PIANO ONLINE – CHIA SẺ KINH NGHIỆM HỌC PIANO hoặc Fanpage Blog Học Piano để cùng chia sẻ và cùng học cũng như được ad hỗ trợ hoàn toàn miễn phí. Hãy chia sẻ bài viết này đến người yêu âm nhạc nhé!



Tôi là ai?


0 0 vote
Tiêu đề bài viết
Subscribe
Notify of
guest
2 Comments
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Thịnh
Thịnh
2 months ago

Cảm ơn bài viết bổ ích của tác giả!